Nie wydaje wyroku.
Nie ustala zwycięzcy i nie rozstrzyga, która wersja wydarzeń jest „prawdziwa”.
Rola mediatora · równowaga procesu
Mediator nie stoi
po żadnej ze stron.
Nie rozstrzyga, kto ma rację. Nie wyrównuje wyniku i nie milczy, gdy rozmowa traci bezpieczne ramy. Jest po stronie procesu, w którym każdy może mówić, rozumieć i decydować bez faworyzowania.
Najpierw właściwa rola
Bezstronność nie oznacza,
że mediator znika z rozmowy.
Mediator nie jest sędzią, pełnomocnikiem ani świadkiem siedzącym z boku. Jego zadaniem jest prowadzenie procesu: porządkowanie rozmowy, wspieranie komunikacji, wyjaśnianie zasad i dbanie o to, aby decyzje pozostały po stronie uczestników.
Bezstronność wymaga aktywności. Czasem oznacza zadanie trudnego pytania, zatrzymanie sposobu wypowiedzi albo zaproponowanie osobnego spotkania. O bezstronności decyduje nie to, czy mediator reaguje, lecz dlaczego i jak to robi.
Nie broni jednej osoby.
Nie buduje argumentacji za stronę i nie przejmuje odpowiedzialności za jej decyzje.
Nie patrzy biernie.
Reaguje, gdy zasady rozmowy, bezpieczeństwo albo możliwość udziału są zagrożone.
Dwa różne pojęcia
Bezstronny wobec osób.
Neutralny wobec rozwiązania.
Te pojęcia często pojawiają się razem, ale opisują dwa inne wymiary pracy mediatora. Ich rozróżnienie pomaga lepiej ocenić proces.
Stosunek do uczestników
Mediator nie faworyzuje żadnej osoby. Każdego traktuje z szacunkiem, uważnością i według tych samych zasad procesu.
Stosunek do wyniku
Mediator nie ma własnego interesu w tym, jakie rozwiązanie strony wybiorą, o ile jest ono świadome, dobrowolne i zgodne z prawem.
Gdy trzeba zareagować
Mediator reaguje
na zachowanie, nie na osobę.
Zatrzymanie niewłaściwego sposobu rozmowy nie oznacza opowiedzenia się po czyjejś stronie. Oznacza ochronę warunków, na które zgodzili się uczestnicy.
gdy ktoś przerywa
Przywraca przestrzeń do wypowiedzi.
Nie ocenia rozmówcy. Pilnuje, aby druga osoba mogła dokończyć myśl.
gdy pojawia się obrażanie
Zatrzymuje sposób komunikacji.
Nie rozstrzyga całego konfliktu. Przypomina granice bezpiecznej rozmowy.
gdy brakuje informacji
Sprawdza podstawę decyzji.
Nie doradza jednej stronie. Dba, aby zgoda nie wynikała z niezrozumienia.
gdy rozmowa traci równowagę
Zmienia warunki procesu.
Może zarządzić przerwę, spotkanie osobne lub powrót do ustalonych zasad.
Równowaga nie jest arytmetyką
Po równo nie zawsze znaczy
bezstronnie.
Jedna osoba może potrzebować więcej czasu, aby opisać złożoną sytuację. Druga może potrzebować doprecyzowania pojęć, konsultacji prawnej albo przerwy. Identyczna liczba minut nie gwarantuje równego udziału.
Bezstronny mediator nie prowadzi księgowości uwagi. Sprawdza, czy każda osoba mogła wypowiedzieć ważne kwestie, zrozumieć propozycje i podjąć decyzję bez presji.
Równowaga procesu polega na równej godności i realnej możliwości wpływu — nie na mechanicznym dzieleniu wszystkiego na pół.
Mediator też jest człowiekiem
Bezstronność nie wymaga braku emocji.
Wymaga świadomości ich wpływu.
Własne doświadczenia
Mediator ma poglądy, historię i intuicje. Profesjonalizm polega na rozpoznawaniu ich oraz oddzielaniu od potrzeb uczestników.
Okoliczności budzące wątpliwość
Relacja z jedną ze stron, wcześniejsza współpraca albo interes związany ze sprawą powinny zostać niezwłocznie ujawnione.
Odpowiedzialna decyzja
Jeśli nie można zapewnić bezstronności, właściwym działaniem może być odmowa prowadzenia albo zakończenie mediacji.
Zaufanie nie wymaga wiary, że mediator nie ma żadnych odczuć. Wymaga pewności, że nie pozwala im kierować procesem.
Jak rozpoznać standard pracy?
Bezstronność widać
w małych decyzjach.
Nie da się jej ocenić po jednym zdaniu. Można jednak obserwować, czy sposób prowadzenia rozmowy pozostaje przejrzysty i czy te same zasady obowiązują wszystkich.
- 01
Wyjaśnia swoją rolę i nie obiecuje konkretnego wyniku.
- 02
Zadaje pytania obu stronom i sprawdza, czy dobrze je rozumie.
- 03
Nie ocenia osób, nie zawstydza i nie buduje koalicji.
- 04
Reaguje według zasad procesu, a nie własnej sympatii.
- 05
Nie narzuca propozycji ani nie przekonuje do swojej racji.
- 06
Ujawnia okoliczności, które mogą podważać zaufanie do jego bezstronności.
Gdy pojawia się wątpliwość
Nie musisz jej przemilczeć.
Możesz zatrzymać proces i zapytać.
Poczucie nierównego traktowania może wynikać z błędu, niejasności albo silnych emocji. Każda z tych sytuacji zasługuje na wyjaśnienie.
Powiedz, co konkretnie wzbudziło Twoją wątpliwość.
Zapytaj o cel pytania, reakcji lub zmiany sposobu rozmowy.
Możesz poprosić o przerwę, spotkanie osobne lub zmianę mediatora.
Najważniejsze zdanie
Mediator nie jest po niczyjej stronie.
Jest po stronie uczciwej rozmowy.
Oznacza to równy szacunek dla uczestników, przejrzyste zasady, brak interesu w wyniku i gotowość do reagowania, gdy proces przestaje dawać każdemu realną możliwość udziału.
Bezstronność nie gwarantuje, że każda odpowiedź będzie łatwa. Gwarantuje standard, według którego żadna osoba nie powinna zostać uprzywilejowana ani pozbawiona głosu.
Podstawa i źródło
Art. 1833 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że mediator powinien zachować bezstronność oraz niezwłocznie ujawnić stronom okoliczności, które mogłyby wzbudzić wątpliwości co do jego bezstronności.
Sprawdź informacje Ministerstwa Sprawiedliwości ↗ Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.Zanim usiądziesz do rozmowy
Możesz zapytać mediatora,
jak dba o bezstronność.
Sposób prowadzenia procesu nie powinien być tajemnicą. Pierwsza konsultacja pozwala poznać zasady pracy, zadać pytania i sprawdzić, czy warunki rozmowy budzą zaufanie.
Umów bezpłatną konsultację→