- wyjaśnienie zasad i roli mediatora,
- organizacja i struktura rozmowy,
- ochrona dobrowolności i poufności,
- bezstronność i równowaga procesu,
- reagowanie na zagrożenie bezpieczeństwa.
Rola mediatora · granice odpowiedzialności
Odpowiada za proces.
Nie przejmuje Twojej decyzji.
Mediator może stworzyć warunki do uczciwej rozmowy, uporządkować komunikację i chronić zasady mediacji. Nie może jednak zagwarantować ugody ani zdecydować, co będzie dla stron najlepsze.
Jedna granica porządkuje wszystko
Mediator odpowiada za to,
jak przebiega rozmowa.
Nie odpowiada za to, czy uczestnicy zmienią stanowisko, przebaczą sobie albo zawrą ugodę. Te decyzje należą do stron i nie mogą zostać przejęte przez osobę prowadzącą mediację.
Odpowiedzialność mediatora dotyczy rzetelnej procedury: jasnych zasad, bezstronności, poufności, dobrowolności, bezpieczeństwa i realnej możliwości uczestniczenia w rozmowie.
- zmiana postawy uczestnika,
- pogodzenie się stron,
- zawarcie ugody za wszelką cenę,
- treść samodzielnych decyzji stron,
- wykonanie zobowiązań po mediacji.
Cztery częste oczekiwania
Brzmią rozsądnie.
Ale przesuwają mediatora poza jego rolę.
Uczestnicy często oczekują od mediatora działania, które w rzeczywistości odebrałoby im wpływ na proces.
To rola sędziego lub arbitra.
Mediator nie wydaje rozstrzygnięcia i nie przyznaje zwycięstwa.
To narusza autonomię decyzji.
Mediator pomaga rozumieć propozycje, ale nie wywiera nacisku na ich przyjęcie.
Ugoda zależy od woli stron.
Nawet profesjonalnie poprowadzona mediacja może zakończyć się bez porozumienia.
Emocji nie da się wyłączyć.
Mediator może stworzyć ramy, w których emocje nie odbierają możliwości rozmowy.
Odpowiedzialność w praktyce
Proces wymaga
ciągłej uwagi.
Zasady mediacji nie są wyjaśniane raz, a potem odkładane. Mediator powinien obserwować, czy pozostają realne na każdym etapie.
Monitoruje
tempo, sposób komunikacji, możliwość udziału i swobodę decyzji.
Reaguje
na presję, obrażanie, dominację, utratę bezpieczeństwa i konflikt interesów.
Wyjaśnia
rolę mediatora, etapy procesu, znaczenie propozycji oraz prawo do przerwy.
Zatrzymuje
proces, jeśli nie można zapewnić dobrowolności, bezstronności lub bezpieczeństwa.
Pięć obszarów odpowiedzialności
Profesjonalny proces
ma więcej niż jedną podporę.
Każdy z tych obszarów chroni inny wymiar rozmowy. Osłabienie jednego może zmienić jakość całego procesu.
Dobrowolność
Udział i każde ustalenie pozostają wyborem stron.
Poufność
Informacje i dokumentacja są chronione zgodnie z zasadami procesu.
Bezstronność
Mediator nie faworyzuje osoby ani nie buduje koalicji.
Równowaga
Różnice między stronami nie powinny przejmować kontroli nad wynikiem.
Zrozumienie
Uczestnicy potrzebują jasnych informacji, czasu i możliwości konsultacji.
Bezpieczeństwo nie jest dekoracją
Rozmowy nie prowadzi się
za wszelką cenę.
Mediator nie odpowiada za emocje uczestników. Odpowiada jednak za reakcję, gdy sposób ich wyrażania odbiera drugiej osobie godność, swobodę wypowiedzi lub możliwość decyzji.
Może ustalić granice komunikacji, zarządzić przerwę, przeprowadzić spotkanie osobne albo zakończyć proces, jeśli nie da się zapewnić warunków dobrowolnej i bezpiecznej rozmowy.
Dobra mediacja nie polega na utrzymaniu rozmowy przy życiu. Polega na tym, aby nie utraciła swoich zasad.
Jakość komunikacji
Mediator nie tłumaczy ludzi.
Pomaga tłumaczyć znaczenia.
Uporządkowanie komunikacji nie oznacza interpretowania za strony. Chodzi o sprawdzenie, czy to, co zostało powiedziane, zostało również usłyszane i zrozumiane.
M
pytanie
doprecyzowanie
podsumowanie
doprecyzowanie
podsumowanie
Autonomia stron
Najlepszy proces nadal
pozostawia decyzję uczestnikom.
Mediator może wspierać formułowanie propozycji. Na zgodny wniosek stron może również wskazywać niewiążące sposoby rozwiązania sporu. Nie może jednak zamienić sugestii w polecenie ani wykorzystać autorytetu roli do wymuszenia akceptacji.
Największa odpowiedzialność
Dla mediatora to może być kolejna sprawa.
Dla uczestnika — jedna z najważniejszych rozmów w życiu.
Profesjonalizm zaczyna się od świadomości tej różnicy. Zaufanie stron nie jest zgodą na przejęcie ich przyszłości. Jest zobowiązaniem do rzetelnego, uważnego i uczciwego prowadzenia procesu.
Jak ocenić pracę mediatora?
Pytaj o standard.
Nie o obietnicę wyniku.
Profesjonalnej mediacji nie ocenia się wyłącznie po tym, czy powstała ugoda. Warto sprawdzić sposób prowadzenia procesu.
- 01
Czy mediator jasno wyjaśnił swoją rolę i granice odpowiedzialności?
- 02
Czy zasady były chronione przez cały proces, a nie tylko omówione na początku?
- 03
Czy każda osoba mogła mówić, rozumieć i swobodnie decydować?
- 04
Czy mediator reagował na presję, dominację i utratę bezpieczeństwa?
- 05
Czy pozostawił rozwiązania oraz ostateczne decyzje po stronie uczestników?
Co warto zapamiętać?
Mediator nie gwarantuje ugody.
Gwarantować powinien standard swojej pracy.
Odpowiada za przygotowanie i prowadzenie rzetelnego procesu, ochronę zasad, reagowanie na zagrożenia oraz jasne informowanie stron.
Nie odpowiada za decyzje uczestników, treść dobrowolnych ustaleń ani sam fakt osiągnięcia porozumienia.
Standard i źródło
Standardy mediacji publikowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości opisują mediatora jako rzecznika rzetelnej procedury, który nie narzuca rozwiązań, dba o dobrowolność, poufność, bezstronność, równowagę stron oraz profesjonalne prowadzenie procesu.
Zobacz standardy publikowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości ↗ Materiał ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej.Zanim rozpoczniesz mediację
Nie pytaj tylko: „czy będzie ugoda?”.
Zapytaj: „jak będzie prowadzony proces?”.
Pierwsza konsultacja pozwala poznać zasady pracy mediatora, sposób reagowania na trudne sytuacje i granice jego roli.
Umów bezpłatną konsultację→