Czy każda osoba naprawdę chce uczestniczyć?
Zgoda nie może być wynikiem groźby, przymusu ani presji.
WARUNEKGranice mediacji · odpowiedzialna ocena
Kiedy mediacja
nie jest dobrym
rozwiązaniem?
Mediacja nie jest właściwa za wszelką cenę. Potrzebuje dobrowolności, możliwości swobodnej rozmowy i warunków, w których każda osoba może podejmować własne decyzje.
Najważniejsze
Nie każdy konflikt wymaga mediacji. Każdy wymaga właściwego sposobu działania.
Punkt kontrolny
Zanim zacznie się mediacja, trzeba sprawdzić trzy warunki.
Sama obecność przy stole nie wystarcza. Udział musi być rzeczywisty, swobodny i oparty na zdolności do rozumienia procesu oraz jego konsekwencji.
Czy każda osoba może mówić i odmówić?
Uczestnik musi móc wyrazić potrzeby oraz powiedzieć „nie” bez obawy przed konsekwencjami.
WARUNEKCzy każda osoba rozumie proces i ustalenia?
Decyzje wymagają możliwości oceny propozycji, ich skutków i własnych granic.
WARUNEKBezpieczeństwo ma pierwszeństwo
Nie każda sytuacja powinna prowadzić do wspólnego stołu.
Jeżeli występuje przemoc, groźby, zastraszanie, uporczywa kontrola albo realna obawa przed reakcją drugiej osoby, priorytetem nie jest porozumienie. Priorytetem jest ochrona.
W takiej sytuacji mediacja może utrwalać nierównowagę, pozornie legalizować wymuszoną zgodę albo zwiększać ryzyko. Potrzebna może być pomoc prawna, interwencja właściwych służb lub formalna ochrona.
Brak możliwości swobodnego powiedzenia „nie” oznacza brak warunków do mediacji.
Brak minimalnej gotowości
Jeśli nie ma przestrzeni na dialog, nie ma jeszcze procesu mediacji.
Pierwsza odmowa nie zawsze zamyka drogę na zawsze. Czasem potrzebne są informacje lub czas. Nie wolno jednak zastępować gotowości naciskiem.
„Nie chcę rozmawiać ani rozważać żadnej propozycji.”
MEDIACJA NIE MOŻE SIĘ ROZPOCZĄĆ„Nie zgadzam się, ale mogę wysłuchać i sprawdzić.”
MEDIACJA MOŻE MIEĆ PRZESTRZEŃGdy celem jest wyłącznie wygrana
Mediacja nie służy do potwierdzania racji jednej strony.
Jeżeli uczestnik chce wykorzystać proces wyłącznie do wywierania presji, zdobywania przewagi albo wymuszenia ustępstw, wspólne poszukiwanie rozwiązania może być niemożliwe.
Potrzeba formalnego wskazania, kto ma rację, może oznaczać, że właściwszą drogą jest rozstrzygnięcie sądu.
Gdy nie ma czasu na negocjowanie
Niektóre sytuacje potrzebują natychmiastowego rozstrzygnięcia albo zabezpieczenia.
Zwłoka może powodować dalszą szkodę.
Potrzebne jest formalne zabezpieczenie.
Sprawa wymaga wiążącego rozstrzygnięcia.
Mediacja może czasem pojawić się później, ale nie powinna opóźniać działań, które są potrzebne natychmiast.
Zdolność do świadomego udziału
Czasem potrzebna jest najpierw inna forma wsparcia.
Mediacja wymaga rozumienia przebiegu rozmowy, oceny propozycji i podejmowania własnych decyzji. Jeżeli aktualny stan uczestnika uniemożliwia taki udział, proces powinien zostać odroczony albo zakończony.
Nie chodzi o etykietę, diagnozę ani ocenę człowieka. Chodzi o rzeczywistą możliwość świadomego i swobodnego uczestniczenia w tym konkretnym momencie.
CZY UCZESTNIK MOŻE:
01rozumieć informacje?
02oceniać propozycje?
03wyrażać własne decyzje?
04chronić swoje granice?
Ważne rozróżnienie
Trudny konflikt nie oznacza automatycznie, że mediacja nie ma sensu.
Silne emocje, brak zaufania i duża różnica stanowisk mogą utrudniać rozmowę, ale nie muszą jej wykluczać. Kluczowe są warunki uczestnictwa, a nie sam poziom napięcia.
Silne emocje, napięcie, różne stanowiska.
Przy dobrowolności i możliwości swobodnej rozmowy mediacja może nadal być rozważana.
Przemoc, groźby, kontrola lub brak swobodnej decyzji.
Priorytetem są ochrona i działania właściwe dla konkretnego zagrożenia.
Odpowiedzialność mediatora
Mediator nie ma obowiązku prowadzić rozmowy za wszelką cenę.
01rozpoznaje warunki udziału
02sprawdza dobrowolność
03obserwuje równowagę procesu
04zatrzymuje proces, gdy brakuje warunków
Brak ugody
Zakończenie mediacji bez porozumienia nie zawsze jest porażką.
Proces może pomóc nazwać źródła konfliktu, uporządkować kwestie i zawęzić zakres sporu. Może też uczciwie pokazać, że na ten moment potrzebna jest inna droga.
Kiedy mediacja ma warunki?
Nie potrzebuje zgody na wszystko.
Potrzebuje gotowości do uczciwej próby.
Najpierw ocena
Dobra konsultacja nie zakłada, że mediacja musi się odbyć.
Bezpłatna konsultacja pozwala opisać sytuację i sprawdzić, czy istnieją warunki do mediacji albo czy właściwsza będzie inna forma działania.
Umów bezpłatną konsultację→